Het wuivende kind van Marlene Dumas

Door één van de schilderijen van Marlene Dumas’ recente tentoonstelling in Amsterdam werd ik vooral verrast [1]. Ik ken haar zwaarbeladen beelden van mensen en lichamen die in zichzelf gekeerd en zonder context gegeven zijn, alsof ze wil laten zien dat de afwezigheid die de dode kenmerkt in feite de human condition bij uitstek is. In de serie Against the Wall uit 2009-2010 valt al een verschuiving waar te nemen. Haar portretten vervagen tot figuren zonder gelaat, terwijl de figuratie van de zwaarbeladen context juist toeneemt; Israëlieten en Palestijnen in de omgeving van de veiligheidsmuur die Israël van Palestina scheidt, bijvoorbeeld. Het schilderij Child Waving uit deze serie kan als overgangswerk worden gezien, omdat het deze verschuiving markeert zonder zelf volledig op te gaan in één van beide categorieën.

dumas

Mij trof echter niet zozeer het kunsthistorische gegeven van dergelijke overgangswerken in Dumas’ oeuvre. Dit zwaarbeladen beeld verraste mij vooral omdat dit het enige schilderij van de tentoonstelling is waarin de afwezigheid als menselijke conditie doorbroken wordt en contact met mij wordt gezocht. Waarin bestaat dit contact?

We zien een kind dat naar mij wuift. Hij heeft op de uitkijk gestaan in afwachting van mijn komst. Zodra hij mij in de gaten krijgt verheft hij zich nog meer door op zijn tenen te gaan staan en mij te begroeten. Andersom is ook mogelijk, dat hij mij uitzwaait bij mijn vertrek en zich voor een laatste keer verheft om mij daarna uit het oog te verliezen. Het is niet uit te maken of het kind ten afscheid wuift of juist ter verwelkoming. In ieder geval is de afwezigheid als menselijke conditie niet minder in zijn groet, en tegelijkertijd doorbroken. Het schilderij opent namelijk de ruimte waarin het kind en ik elkaar kunnen begroeten zonder elkaar ooit te raken, dat wil zeggen de context waarin het schilderij betekenisvol voor mij is en mij op mijn eigen afwezigheid terugwerpt: Wie is het eigenlijk, waarnaar het kind wuift? Voel ik enige verplichting zijn groet te beantwoorden? En waarin zou een groet van mijn kant dan moeten bestaan? Het heldere licht dat achter hem brandt belet mij in elk geval naar hem te reiken.

Daarmee verandert ook de betekenis van de titel van de tentoonstelling, the Image as Burden. Het zou in deze tentoonstelling niet zozeer moeten gaan om zwaarbeladen beelden van mensen van wie de afwezigheid niet gevangen kan worden in een beeld, maar om beelden die de context scheppen waarin ik die mensen op een betekenisvolle wijze ontmoeten kan. In dat opzicht is te hopen dat Dumas zich in de toekomst toelegt op overgangswerken zoals Waving Child.

[1] Marlene Dumas, The Image as Burden, Stedelijk Museum Amsterdam, 6 september 2014 tot 4 januari 2015.

Advertisements

2 thoughts on “Het wuivende kind van Marlene Dumas

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s