Romantisch verlangen versus boekenwijsheid (De acht bergen, Paolo Cognetti)

Lang heb ik me afgevraagd waarom Paolo’s Cognetti’s De acht bergen zo immens populair is in Nederland. Het verhaal gaat over de vriendschap tussen een stadsjongen die wordt weggehaald bij zijn boeken en een plattelandsjongen die hem meeneemt op avontuur en een eenvoudig leven geapprecieerd. Is het de getroebleerde vader-zoon relatie of de vriendschap tussen twee mannen die niet op woorden is gestoeld maar op handelingen? Ik kan het me nauwelijks voorstellen. Of ligt het aan het romantisch verlangen van de lezer naar zo’n eenvoudig bestaan voorbij de letteren, en is het eerder vergelijkbaar met het succes van boer zoekt vrouw?

Mij trof vooral een passage waardoor elk vleugje romantisch verlangen bij mij wordt gesmoord. Als stadsjongen Pietro is weggehaald bij zijn boeken en meer op pad gaat met plattelandsjongen Bruno, heet het: “Het wemelde in het bos van de afgravingen, bulten en troep, die Bruno voor me vertaalde als betrof het tekens van een dode taal. En tegelijk met die tekens leerde hij me een dialect dat ik passender vond dan het Italiaans, alsof ik in de bergen de abstracte taal uit boeken moest vervangen door de concrete taal der dingen, nu ik die met eigen ogen zag. De lariks: brenga. De fijnspar: pezza. De alpenden: arula“ (62-63). Natuurlijk is het prachtig om met de weerbarstigheid en puurheid van zo’n concrete taal geconfronteerd te worden. Maar later in het boek blijkt de keerzijde, als Bruno zegt: “Jullie stedelingen noemen het natuur. Het is zo abstract in jullie hoofd dat zelfs het woord abstract is. Wij hier zeggen bos, weide, rivier, rots, dingen die je met je vinger kunt aanwijzen. Dingen die je kunt gebruiken. Als je het niet kunt gebruiken, benoemen we het niet, want dan dient het nergens toe” (168). Terwijl een concrete taal van de dingen zelf voorbij onze abstract begrippen veelbelovend is en blijft, doet de functionalistische uitleg van betekenis, hoezeer die ook correspondeert met onze werkelijkheid van alledag, mij direct terugverlangen naar de boekenwijsheid.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s